خانه / قلمرو های فلسفه / تاریخ فلسفه

تاریخ فلسفه

محتوای کتاب شفاء

1 – مقدمه کتاب شفاء، چهار بخش اصلی دارد: منطق، طبیعیات، ریاضیات، الهیات. ابن سینا، در این کتاب سعی کرده است، همه مباحث فلسفی را بیاورد. «در این کتاب اشارت هایی به چیزهایی است که اگر [خواننده] بدانها متفطن و متنبه شود،  او را از کتاب دیگر بی نیاز می …

ادامه نوشته »

فردوسی و پوچی (پیرامون دردهای وجودی فردوسی)

در شاهنامه یک جبرگرایی غلیظی وجود دارد که هیچ ارتباطی با جبرگرایی حاصل از تغلب کلام اشاعره که در دیوان شاعران و عارفان بعد از فردوسی دیده می شود، ندارد. تیره و تبار این سنخ از جبرگرایی به اندیشه زروانی اواخر دوره ساسانی برمی گردد که مطابق آن، دوآلیسم ِزرتشتی …

ادامه نوشته »

میرزا مجید حکمی (فیلسوف زنجانی عصر قاجار)

مقدمه در زنجان، از اواسط قرن سیزدهم هجری تا نیمه دوم قرن چهاردهم حوزه علمیه پر رونقی وجود داشت. در این حوزه، علوم عقلی، در کنار علوم نقلی تدریس و تحصیل می شد. مدرسان برجسته ای، در علوم عقلی، حضور داشتند، و به تربیت شاگردان می پرداختند. از جمله آنها، …

ادامه نوشته »

دو گونه تعامل با فلسفه

فیلسوفان با فلسفه دو گونه تعامل کرده اند: اول: گاهی فلسفه متداول را که دست به دست و سینه به سینه نقل شده است، و بیشتر فیلسوفان بر آن اتفاق دارند، می خواندند، و می فهمیدند، و آثاری را درباره آنها پدید می آوردند. برای مثال ابن سینا و شیخ …

ادامه نوشته »

کتاب اللواحق ابن سینا

ابن سینا در مقدمه کتاب شفاء، از کتاب دیگری سخن می گوید که بعد از اتمام شفاء، در حال نوشتن آنست. او می گوید: «سپس [چنین] دیدم که در پی این کتاب، کتاب دیگری را [تألیف کنم]. نام کتاب اخیر را “کتاب اللواحق” نامیدم. آن، همراه با عمرم تمام می …

ادامه نوشته »

نظر در حق

نخستین عبارتِ کتابِ “مابعد الطبیعةِ” ارسطو، موافق نقل ابن رشد در “تفسیر مابعدالطبیعة” اینست: «ان النظر فى الحق …» مبتنی بر این عبارت فلسفه دو رکن دارد: رکن اول: نظر که کارِ برخاسته از “ناظر” است. رکن دوم: حقّ. “نظر” به معنی نگریستن و اندیشیدن است. منظور از “نظر در …

ادامه نوشته »

انسان؛ از آغاز تا انجام

قرآن، زندگی انسان را، از آغاز تا انجام به تصویر می کشد. خواجه نصیرالدین طوسی اخلاق ناصری را با این تبیین و تصویر آغاز می کند. فطرت و آفرینش نخستین: خدواند، شروع به آفرینش انواع موجودات می کند، و آنها را از مطالع ابداع بر می آورد: «هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا …

ادامه نوشته »

ماجرای ای.جی.آیر(فیلسوف پوزیتیویست)

سلطه مدرنیته را می توان به نوعی پایان دادن به دیگر اشکال معرفت ورزی هم به حساب آورد؛ مسأله ای که بعدها در آثار تجربه گرایان و اصحاب پوزیتیویسم که در انسلاخ امور غیر منطقی از ساحت تفکر فلسفی جدّ بلیغ می کردند، چشمگیرتر شد. مطابق چرتکه اندازی این منطقیان …

ادامه نوشته »

مبانی حکمت اشراق

“حکمت اشراق” یک نظام فکری بر پایه “نور” است. منظور از نظام فکری مجموعه اندیشه های مرتبط به هم است که می خواهد جهان را تبیین کند. 1 – تقسیم اشیاء جهان بر دو قسم: نور / ظلمت] اشياء عالم بر دو قسم اند: الف – آنچه در حقیقت ذاتش …

ادامه نوشته »

سعدی و معنای زندگی

کیرکگور در مورد ملال و افسردگی می گوید:خدایان ملول بودند؛ آدم را آفریدند؛ آدم ملول شد؛ حوا برایش خلق شد،  آدم و حوا ملول شدند و بچه هایی پس افکندند و با رشد جمعیت ملال در دنیا تکثیر گردید. با این فرض باید گفت؛ هر چند که بحران معنا و …

ادامه نوشته »