خانه / فلسفه

فلسفه

فلسفه ورزی ما (2)

جابری درکتاب «تکوین العقل العربی» به مقایسه سه نوع عقل می پردازد: عقل یونانی، عقل عربی و عقل ایرانی و بعد مشخصات هریک را بر می شمارد. در بررسی عقل ایرانی به ما می گوید: که ایرانیان همواره به نوعی از باطنی گری یا عقل تأویلگرگرایش داشتند نمونه اش هم …

ادامه نوشته »

خاطره، تاریخ و فراموشی

۱- در جدال خاطره و فراموشی هیچ یک به پیروزی مطلق نمی رسند. همیشه نوعی آتش بس و نوعی تعامل و نوعی از دیالکتیک  آشتی جویانه بین آنها رخ می دهد. آدمی صرفا با فراموشی نمی تواند ادامه حیات دهد، حتی اگر بخواهد همه ی خاطراتش را محو و نابود …

ادامه نوشته »

تاریخ اجتماعی مردن

کتاب «تاریخ اجتماعی مردن» اثر آلن کلهیر با ترجمه خوب قاسم دلیری (انتشارات ققنوس) را شاید خوانده باشید! ارزش این کتاب معطوف است به  نوع نگاه تاریخی نویسنده. نویسنده چگونه مردن را در چهار دوره تاریخی بررسی می کند: الف – دوره سنگ یا دوره ی جست و جوگری و …

ادامه نوشته »

حافظ و امکان بسط وجودی

بهاءالدین خرمشاهی در مورد حافظ نقل ظریفی دارد که باری می تواند راه و روزنه نوعی پلورالیسم را در عرصه حافظ شناسی بگشاید تا تلقی های متعدد و متناقض از شعر این شاعر، بی هیچ تزاحمی در کنار هم قرار گیرند. به زعم خرمشاهی “حافظ انسان کامل نیست؛ اما کاملا …

ادامه نوشته »

تأملی درباره کلمه “فصّ”

مقدمه کلمه “فصّ”، در مکتوباتِ فلسفی و عرفانی به کار رفته است. فارابی نام یکی از مهم ترین کتاب های خود را “فصوص الحکم” نهاده است. ابن عربی نیز کتابِ مشهورِ عرفانیِ خود را به همین نام موسوم کرده است. وی هر فصل از این کتاب را با همین کلمه …

ادامه نوشته »

بررسی واژه شناختی کلمه “فحص”

مقدمه: کلمه “فحص” در گفته ها و نوشته های علمی و فلسفی بسیار به کار می رود. دانستن معنی آن، ما را در فهم روش کار فیلسوفان و دانشمندان کمک می کند. این کلمه دو معنی دارد. یک اصلی و اولی و دیگری ثانوی. معنی نخستین آن کندن و کاویدن …

ادامه نوشته »

تحلیل عقلی طلسم (دیدگاه فخر رازی)

1 – تعریف طلسم “طلسم” را به صورت های مختلف و متقارب به هم تعریف کرده اند. به تعریف های زیر توجه فرمایید: الف – شیئی که معتقدند خوش شانسی می آورد، یا صاحبش را از آسیب در امان نگه می دارد.[1] ب – شیئی که تصور می شود دارای …

ادامه نوشته »

مطالعات زبانی

مقدمه: مطالعات زبانی “زبان” در شمار پدیده های این جهان است، و چون پدیده های دیگر جهان، محل کنجکاوی ها و کاوش های بشر. مطالعات مربوط به “زبان” از دیرباز رایج بوده است. 1 – تعریف زبان “زبان”[1] نظامی از نشانه ها است که برای ایجاد ارتباط و انتقال افکار …

ادامه نوشته »

فردوسی و پوچی (پیرامون دردهای وجودی فردوسی)

در شاهنامه یک جبرگرایی غلیظی وجود دارد که هیچ ارتباطی با جبرگرایی حاصل از تغلب کلام اشاعره که در دیوان شاعران و عارفان بعد از فردوسی دیده می شود، ندارد. تیره و تبار این سنخ از جبرگرایی به اندیشه زروانی اواخر دوره ساسانی برمی گردد که مطابق آن، دوآلیسم ِزرتشتی …

ادامه نوشته »

ویل دورانت و آن روز پاییزی (جستاری در باب معنای زندگی از نظر ویل دورانت)

ماجرا از این قرار است؛ ویل دورانت، مورخ و محقق نامدار آمریکایی، در یک روز خنک پاییزی هنگام کار در باغچه خانه اش، با مرد خوش پوشی مواجه می شود که بی مقدمه به او می گوید: آقای فیلسوف! من قصد خودکشی دارم و اگر دلیل قانع کننده ای برای …

ادامه نوشته »